Helden en Tricksters - Paraned

Zoeken
Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Mythologie > Inleiding

Helden en Tricksters.

Er zijn twee soorten mythische helden: stervelingen die heldendaden verrichten, zoals Hercules, en figuren die de mensen culturele vaardigheden brengen, zoals landbouw, pottenbakken, enzovoorts. Tot die laatste groep behoren de tricksters, die ook medescheppers kunnen zijn.

Tricksters spelen een belangrijke rol in de mythologie.: ze houden de erkenning in dat het leven in de kern paradoxaal is en als grap gezien kan worden. Dit is te zien aan het gedrag van de heyoka-clowns van de Lakota, een volk uit het Amerikaanse Midwesten. Heyoka zijn mensen die zich na gedroomd te hebben van het wezen Dondervogel alleen nog tegendraads gedragen. Ze dragen hun kleren binnenstebuiten, lopen achteruit en spreken achterstevoren. Model voor alle heyoka is Iktomi, de Lakota-tricksters, die met de Dondervogel kan praten. Iktomi – oorspronkelijk Ska, god van de wijsheid – werd gedoomd over de aarde te zwerven et alleen zijn listigheid als wapen, waardoor hij steeds in zijn eigen plannetjes verstrikt raakt. Iktomi kan met alle levende wezens praten, zich onzichtbaar maken en zich in een oude man veranderen om de mensen beter de kunnen belazeren.

Een aantal Griekse goden, zoals Hermes en Dionysus hebben tricksterachtige trekjes. Zelfs de grote held Hercules word soms afgeschilderd als een bedrieger, zoals in het Romeinse verhaal waarin hij en zijn geliefde Omphale elkaars kleren aantrekken om de geile Faunus te foppen.

Loki is een Scandinavische trickster die tegelijk een van de goden van Asgard is – Odin de oppergod is zijn pleegbroer – en een van de reuzen die de doodsvijanden van de goden zijn. Loki’s streken komen de goden duur te staan, maar  leveren hen ook hun grootste schatten op, en ze tolereren hem tot hij te ver gaat: hij veroorzaakt de dood van Odins geliefde zoon, Balder, Nadat Loki de goden heeft getreiterd door al hun gênante geheimen te onthullen (zo verklapt hij dat de dochter van de reus Hymir de mond van zeegod Njörd als po gebruikten) jagen de goden hem op en binden hem met de ingewanden van zijn zoon Narvi vast aan een rots en laten een slang gif op zijn gezicht druppen. Een vaasschildering met het verhaal van Hercules’ poging het altaar van Delphi te stelen, stelt de held voor als een trickster die Apollo met een schaal aanlokkelijk fruit van het dak van een tempel probeert te lokken, terwijl hij in zijn andere hand zijn knuppel gereedhoudt om hem aan te vallen. Loki is een trickster die tegelijk een van de goden van Asgard – Odin de oppergod is zijn pleegbroer – en een van de reuzen die de doodsvijanden van de goden zijn.

<<< Vorige ... Volgende >>>

 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu