Verlichting - Paraned

Zoeken
Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Wereldreligies > Japanse traditie

Verlichting.

 

Er wordt soms beweerd dat de Japanners in morele kwesties in alle gevallen op hun boeddhistische erfgoed teruggrijpen. Dit kan echter worden bestreden. De kern van de shintoïstische theologie is het idee dat een welwillende harmonie of wa inherent is aan de natuur en de menselijke relaties, en dat alles wat deze toestand verstoort slecht is. Dit helpt het wijd verspreide en diep gewortelde geloof te verklaren dat het individu minder belangrijk is dan de groep, of het nu de familie, de school of het werk betreft. De regels die het menselijk gedrag reguleren worden als noodzakelijk beschouwd voor de handhaving van wa, zonder welke zowel de samenleving als de natuur tot chaos zouden geraken.

Ook confucianistische en taoïstische ideeën die uit China werden geïmporteerd stelden dat chaos het gevolg zou zijn als sociaal non-conformisme werd getolereerd, maar deze ideeën dienden vooral ter versterking van de bestaan shintoïstische ethiek, die voortkwam uit de op clans gebaseerde samenleving van het prehistorische en klassieke Japan. Deze ethiek draait rond twee fundamentele en nauw verbonden concepten: de noodzaak om het ‘gezicht’ (tatemae) dat een persoon aan de buitenwereld presenteert te handhaven, en de grootfamilie (ie), die ook alle vooroudergeesten, omvat. Het idee dat de Japanse ethiek eerder op schaamte dan op schuld is gebaseerd is overdreven, maar is niettemin waar dat conformiteit in hoge mate wordt afgedwongen door het verlies van tatemae dat een individu –en daar zijn  of haar ie, school, werkgever of andere sociale groep – zou lijden als gevolg van het schenden van een onderdeel van de sociale code. Afhankelijk van de ernst van het gezichtsverlies, kan een persoon het goedmaken door diep te buigen, door een ceremoniële gift of door het plegen van zelfmoord (jisatsu). Zelfs tegenwoordig wordt een zelfmoord vaak toegeschreven aan het onvermogen van een persoon om om te gaan met de schaamte van bijvoorbeeld het zakken voor een examen.

Als een hele groep gestigmatiseerd is, wordt er een collectieve verzoening of boetedoening gepleegd. Wanneer de beroemde Shinkansen, ‘Kogeltrein’, te laat is, zal iedere werknemer, van de machinist tot de conducteur, de hostesses en de kaartjesverkoper, zich verantwoordelijk voelen en zich uitgebreid bij de wachtende passagiers verontschuldigen. Wanneer men boete heeft gedaan, houden de schande en schuld op en worden zij niet doorgegeven.

<<< Vorige ... Volgende >>>

 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu